Vì sao hợp đồng lớn không đồng nghĩa với lợi nhuận lớn
Nhiều chủ tiệm có thói quen đánh giá hợp đồng qua số tiền cho vay. Hợp đồng số tiền lớn nghe chắc ăn hơn, nên thường được ưu tiên ngay. Nhưng lợi nhuận là phần còn lại sau khi trừ hết các khoản liên quan, không phải tổng tiền đã đưa ra.
Hai hợp đồng cùng số tiền có thể cho kết quả rất khác nhau. Một hợp đồng giữ tài sản ngắn, khách trả đúng hạn, ít phải gia hạn sẽ tạo ra lãi tốt hơn một hợp đồng giữ lâu, gia hạn nhiều lần và phát sinh thêm chi phí bảo quản cùng công theo dõi.
Ngoài ra, vốn bị giữ trong một hợp đồng lớn là vốn không xoay được sang việc khác. Nếu tiệm có thể quay vòng khoản vốn đó nhiều lần trong cùng khoảng thời gian, tổng lợi nhuận có thể cao hơn dù mỗi hợp đồng nhỏ hơn.
Các khoản cần trừ để ra lợi nhuận thật
Để biết hợp đồng có lời hay không, cần liệt kê rõ những gì phát sinh trong suốt thời gian hợp đồng còn hiệu lực:
- Tiền lãi hoặc phí dịch vụ thu được theo hợp đồng.
- Chi phí bảo quản, kiểm tra, vệ sinh hoặc đóng gói tài sản.
- Chi phí thanh lý nếu khách không chuộc và tài sản phải bán.
- Chi phí nhân công cho việc lập hợp đồng, theo dõi và nhắc hạn.
- Khoản thất thoát nếu tài sản bị hư hỏng hoặc bán thấp hơn kỳ vọng.
Chỉ cần bỏ quên một khoản, con số lợi nhuận sẽ đẹp hơn thực tế. Nhiều tiệm nhận ra điều này khi cuối tháng đối chiếu sổ quỹ mà tiền không khớp với dự tính.
Cách tính lợi nhuận trên từng hợp đồng
Công thức đơn giản là: lợi nhuận hợp đồng bằng tổng thu trừ tổng chi. Sau đó chia lợi nhuận cho số tiền vốn và số ngày vốn bị giữ, để có mức lợi nhuận theo ngày trên mỗi đơn vị vốn.
Dưới đây là một ví dụ giả định chỉ để minh họa cách tính, không phải mức lãi thị trường. Hợp đồng A cho vay 10 triệu, giữ 30 ngày, thu tổng cộng 1,2 triệu và phát sinh 0,2 triệu chi phí. Lợi nhuận là 1 triệu. Hợp đồng B cho vay 4 triệu, giữ 10 ngày, thu 0,6 triệu và chi 0,05 triệu. Lợi nhuận là 0,55 triệu.
Nhìn tổng tiền, A lời nhiều hơn. Nhưng nhìn theo ngày trên mỗi đơn vị vốn, B cho kết quả cao hơn đáng kể. Nếu vốn của tiệm có hạn, B có thể là lựa chọn tốt hơn, vì sau 10 ngày số vốn đó lại có thể dùng cho hợp đồng khác.
Điều quan trọng là so sánh cùng một thước đo: lợi nhuận trên vốn trong cùng một khoảng thời gian. Con số này không cần chính xác đến từng đồng, nhưng cần nhất quán giữa các hợp đồng để việc so sánh có ý nghĩa.
Các bước so sánh hợp đồng trong thực tế
Sau khi đã có công thức, có thể áp dụng theo trình tự sau:
- Ghi lại ngày bắt đầu, ngày đáo hạn dự kiến và số tiền cho vay của từng hợp đồng.
- Ghi tổng thu và tổng chi thực tế, không dùng số dự tính khi hợp đồng đã kết thúc.
- Tính lợi nhuận, rồi tính lợi nhuận chia cho số tiền vốn và số ngày giữ.
- Xếp hạng các hợp đồng theo chỉ số này thay vì theo số tiền.
- Khi có khách mới muốn vay, đối chiếu với vốn còn lại để quyết định nhận hay không.
Chỉ cần làm đều đặn vài tháng, chủ tiệm sẽ thấy nhóm khách và loại tài sản nào thường mang lại lãi tốt hơn.
Đừng bỏ qua rủi ro và thời gian vốn bị chết
Lợi nhuận trên giấy chỉ là một nửa câu chuyện. Hợp đồng có tài sản khó bán, khách hay trễ hạn hoặc tài sản dễ mất giá sẽ làm tăng rủi ro mất vốn, và rủi ro đó cần được tính vào quyết định.
Thời gian vốn bị chết cũng đáng kể. Một khoản vốn nằm yên vì chờ khách đến chuộc khiến tiệm bỏ lỡ cơ hội khác. Khi đánh giá, nên thêm một câu hỏi: nếu khoản vốn này được quay vòng sớm hơn, lợi nhuận có tốt hơn không?
Không có công thức chung cho mọi tiệm. Mỗi tiệm có nguồn vốn, khách hàng và loại tài sản khác nhau, nên hãy điều chỉnh tiêu chí theo thực tế của mình.
Lập quy trình để không quên các khoản nhỏ
Để các phép tính trên hoạt động, cần một quy trình ghi chép đều đặn:
- Ghi ngay khi hợp đồng được lập, kèm đầy đủ thông tin khách và tài sản.
- Ghi mọi khoản thu chi phát sinh trong ngày, không để dồn đến cuối tháng.
- Đặt nhắc hạn cho từng hợp đồng để không bỏ sót việc theo dõi.
- Mỗi tuần xem lại danh sách hợp đồng đang mở và những khoản sắp đáo hạn.
Việc ghi chép tưởng nhỏ nhưng quyết định độ tin cậy của mọi con số phía sau. Khi dữ liệu đầy đủ, quyết định mở thêm hợp đồng hay giữ vốn lại sẽ dựa trên bằng chứng, không dựa vào cảm giác.
Kết luận cho chủ tiệm
Hợp đồng lớn có thể là hợp đồng tốt, nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Hãy nhìn lợi nhuận trên từng khoản vốn và từng ngày giữ, trừ đủ chi phí rồi mới quyết định ưu tiên.
Để làm việc này đều đặn mà không phải ghi tay hay dò lại từng sổ, bạn có thể dùng Sổ Cầm Đồ để lưu hợp đồng, tính lãi, nhắc hạn và theo dõi thu chi ngay trên máy của mình. Dữ liệu nằm trên thiết bị của bạn, nên bạn chủ động khi xem và so sánh các hợp đồng.
