Nhịp phiên chợ và chuyện quản lý tiệm cầm đồ ở quê
Ở chợ huyện, tiếng gà gáy sáng ngày phiên cũng là lúc tiệm cô Huệ kéo cửa đón khách đầu tiên. Phiên mùng năm, mùng mười, bà con gánh rau, xách gà ra chợ, bán xong là ghé tiệm đóng lãi, chuộc đồ rồi bắt xe về. Với tiệm nhỏ ở quê, quản lý tiệm cầm đồ không chỉ là giữ sổ sách cho đúng mà còn là theo kịp nhịp sống của bà con.
Khách ở thành phố có thể ghé bất cứ giờ nào. Khách ở quê thì khác: họ dồn đến trong vài tiếng buổi sáng ngày phiên, tay còn cầm tiền vừa bán hàng, lòng thì lo lỡ chuyến xe. Tiệm nào chuẩn bị tốt cho mấy tiếng đó thì giữ được khách lâu dài.
Vì sao sáng phiên chợ hay rối
Trước kia, sáng phiên nào cô Huệ cũng lật sổ rối tung. Khách đứng chờ mà chợ thì sắp tan. Đây là bài toán quản lý tiệm cầm đồ mà nhiều tiệm nhỏ ở quê đều gặp, và cái rối thường đến từ mấy chỗ quen thuộc:
- Không biết trước hôm nay ai đến kỳ đóng lãi, nên khách tới rồi mới đi tìm hợp đồng.
- Tính lãi bằng tay giữa lúc đông người, dễ nhầm số ngày hoặc nhầm mức lãi.
- Nhiều người cùng thu tiền nhưng không ghi rõ ai thu của ai, trưa về cộng sổ không khớp.
- Món đồ cần trả lại nằm lẫn trong tủ, phải lục mất thời gian.
Mỗi chỗ chỉ chậm vài phút, nhưng cộng lại trong một buổi sáng đông khách thì đủ để có người phải về tay không hoặc lỡ chuyến xe.
Bốn việc chuẩn bị từ tối hôm trước
Bây giờ, tối trước ngày phiên, cô Huệ mở Sổ Cầm Đồ xem ai đến kỳ đóng lãi rồi ghi sẵn ra từng mẩu giấy. Cô có bốn việc chuẩn bị cho mỗi phiên chợ, chưa bao giờ bỏ sót. Chủ tiệm nào cũng có thể làm theo:
- Lọc danh sách hợp đồng đến kỳ. Mở ứng dụng, xem những hợp đồng đến hạn đóng lãi hoặc sắp hết hạn trong mấy ngày tới. Phần mềm quản lý cầm đồ tính sẵn tiền lãi theo từng hợp đồng nên không phải bấm máy tính giữa lúc đông khách.
- Ghi mẩu giấy cho từng người. Mỗi mẩu ghi tên khách, món đồ, số tiền lãi hoặc số tiền chuộc. Khách tới chỉ cần đọc to cho khách nghe, khách gật đầu là xong.
- Sắp sẵn đồ có khả năng được chuộc. Với những khách hay chuộc vào ngày phiên, để món đồ ra một ngăn riêng, có dán tên. Đồ vàng nhỏ như bông tai, nhẫn càng phải để riêng và ghi rõ, giống cách giữ vàng không nhầm chủ mùa cưới mà nhiều tiệm vẫn làm.
- Chuẩn bị tiền lẻ và chia việc. Đổi sẵn tiền lẻ, dặn trước người phụ ai thu khoản nào, ai đứng quầy trả đồ.
Cái hay của cách này là phần việc cần suy nghĩ được làm lúc tối, khi tiệm yên tĩnh. Sáng hôm sau chỉ còn việc làm, không còn việc tìm.
Một lưu ý: chuẩn bị sẵn không có nghĩa là nhận đồ vội. Ngày phiên đông, có khi có người mang món đồ lạ tới cầm vì cần tiền gấp. Lúc đó vẫn nên chậm lại một nhịp và xem lại những dấu hiệu chủ tiệm cần dừng lại trước khi nhận.
Chia việc thu tiền và đối soát buổi trưa
Ngày phiên, cô cháu gái phụ cô Huệ thu tiền. Hai người cùng thu dễ lệch sổ nếu không ghi rõ. Cô Huệ dặn: thu khoản nào thì ghi vào ứng dụng ngay khoản đó, không để dồn cuối buổi. Trưa về, cô xem thống kê từng người đã thu trên ứng dụng, đối chiếu với tiền trong ngăn kéo, khớp ngay.
Vài thói quen nhỏ giúp đối soát nhanh:
- Ghi ngay khi thu, không nhớ trong đầu.
- Mỗi người giữ một ngăn tiền riêng nếu có thể.
- Đối soát luôn trong ngày, đừng để sang phiên sau.
- Khoản chi phát sinh như mua nước, gửi xe cũng ghi vào thu chi để cuối ngày không có khoản hụt khó hiểu.
Vì dữ liệu lưu trên máy của tiệm, chủ tiệm tự nắm sổ sách của mình và mở ra xem lúc nào cũng được. Đây cũng là điểm nhiều chủ tiệm nhỏ ở quê quan tâm khi chọn phần mềm cầm đồ.
Giữ nhịp phiên chợ là giữ khách
Bác Mão bán xong buồng chuối là ghé tiệm chuộc được đôi bông tai cho con dâu, vẫn kịp chuyến xe về. Chuyện nhỏ vậy thôi nhưng bác sẽ nhớ, và sẽ kể cho hàng xóm nghe tiệm nào làm nhanh, tính rõ ràng.
Ở quê, khách của tiệm cầm đồ phần lớn là người quen trong làng, trong xã. Có người một mình lo cả nhà, ra chợ sớm về sớm, không có thời gian chờ đợi. Hiểu hoàn cảnh ấy, chủ tiệm có thể chu đáo hơn với khách một mình gánh vác, chẳng hạn nhắc trước kỳ lãi để họ chủ động xoay tiền, hay ghi rõ số tiền để họ khỏi phải hỏi lại.
Quản lý cầm đồ ở quê vì thế không cần cầu kỳ. Chỉ cần nắm đúng ngày phiên, chuẩn bị từ tối hôm trước, thu đến đâu ghi đến đó và đối soát trong ngày. Làm đều tay như vậy, việc quản lý tiệm cầm đồ sẽ nhẹ đi nhiều, còn bà con thì yên tâm quay lại.
Nếu tiệm của bạn cũng sống theo nhịp phiên chợ, hãy để Sổ Cầm Đồ lo phần hợp đồng, tính lãi, nhắc hạn và thu chi, để buổi sáng ngày phiên bạn chỉ còn việc đón khách.
